Warning: Parameter 2 to __search_by_title_only() expected to be a reference, value given in /home/oldmadres/domains/old.madreseeqtesad.ir/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php on line 298
وقتی اقتصاد مقاومتی یک گفتمان ‏است یعنی از سطح قوا باید به دل مردم و حرکت‎های خودجوش برود | مدرسه اقتصاد

Warning: Parameter 2 to __search_by_title_only() expected to be a reference, value given in /home/oldmadres/domains/old.madreseeqtesad.ir/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php on line 298

ترجمه


Warning: Parameter 2 to __search_by_title_only() expected to be a reference, value given in /home/oldmadres/domains/old.madreseeqtesad.ir/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php on line 298

پاتوق دانشجو


Warning: Parameter 2 to __search_by_title_only() expected to be a reference, value given in /home/oldmadres/domains/old.madreseeqtesad.ir/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php on line 298

جزوات


Warning: Parameter 2 to __search_by_title_only() expected to be a reference, value given in /home/oldmadres/domains/old.madreseeqtesad.ir/public_html/wp-includes/class-wp-hook.php on line 298
boxweb
درسگفتار اقتصاد مقاومتی دکتر عادل پیغامی/ بخش پنجم

وقتی اقتصاد مقاومتی یک گفتمان ‏است یعنی از سطح قوا باید به دل مردم و حرکت‎های خودجوش برود

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۲۰:۰۹ ۱۳۹۳/۰۶/۲

تاکید بر «مقاوم سازی اقتصاد ملی» در برابر تهدیدات و توان تحریم شکنی، یعنی نگاهش بر این است که ما حتماً دچار تهدید و تحریم هستیم از سوی دشمن، که باید در مقابل آنها مقاوم باشد، البته می شود تهدید را با توجه به مباحث بعدی، یک تهدید از نوع «عام» دید، خوب اقتصادها همیشه در معرض انواع تهدیدها هستند، همیشه در همه اقتصادهای دنیا، سودجویان و رانت خواران یا speculator ها هستند، که سفته بازان سعی می کنند سیستم را با نوعی نوسانات دچار کنند، تهدیدات یک امر خیلی ویژه یا خاص نیست، همه با آن مواجه هستند.

«موسسه طلوع» که در سال 92 فعالیت علمی و آموزشی خود را آغاز کرد، در مدتی کوتاه به یکی پایگاه‌های مهم نیروهای انقلاب اسلامی به منظور ارائه مطالب تحلیلی و تبیین مسائل روز مبتنی بر اهداف انقلاب اسلامی تبدیل شده است؛ پایگاهی که هم اکنون دارای یک هیات علمی قوی شامل اساتید و بزرگان حوزه‌های مختلف علوم انسانی، علوم اجتماعی و علوم اقتصادی است و به یک شبه دانشگاه انقلابی بدل شده است.

دکتر «عادل پیغامی»، عضو هيات علمي و معاون پژوهشی دانشگاه  امام صادق(ع) در دوره زمستانه کلاسهای آموزشی «به سوی تمدن اسلامی» موسسه طلوع، پیرامون «اقتصاد مقاومتی» سخنان و مباحث مبسوطی را بیان کردند که خلاصه این مباحث را در چند نوبت برای علاقه‌مندان منتشر خواهیم کرد.

 لازم به ذکر است دوره جدید کلاس دکتر عادل پیغامی از چهارشنبه هفته جاری با عنوان ” راهکارهای اجرایی تحقق اقتصاد مقاومتی ” به تبیین وظایف قوه مجریه ، قوه مقننه و قوه قضاییه و نقش مردم و تشکلهای خودجوش و مردمی بصورت کارگاهی خواهد پرداخت .

 در سال جهاد اقتصادی معاونت اقتصادی وزارت خارجه تعطیل شد / وقتی اقتصاد مقاومتی یک گفتمان است یعنی سطح عمومی اش بسیار مهم است که از سطح مسئولین دولت و مجلس و قوه قضائییه ریزش کند به سطح عمومی و مردمی و تشکلهای خودجوش

در جلسات قبل راجع به ابعاد عقلی ، آکادمیک ،  اسلامی و شیعی بحث اقتصاد مقاومتی صحبت کردیم و پیوند بین حماسه و اقتصاد برای یک تحول بزرگ را مختصری اشاره کردیم . میخواهیم در جلسات آتی به تبیین نگاه مقام معظم رهبری راجع به اقتصاد مقاومتی و راهکارهای اجرایی تحقق اقتصاد مقاومتی و وظایف قوا و مردم و تشکلهای خودجوش بپردازیم .

اقتصاد مقاومتی در صحبت های مقام معظم رهبری از چهار سال پیش شنیده می شد و ایشان مشخصاً در سال 89 در هفته دولت، سه چهار ویژگی از سیاست های اقتصاد مقاومتی را تبیین کردند، اما وقتی صحبت از نگارش «سیاست های کلان اقتصادی مقاومتی» شد، در نامه ای که از سوی دفتر مقام معظم رهبری به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شد، در آن نامه، در «تعریف اقتصاد مقاومتی» اینگونه آمده است؛ «اقتصاد مقاومتی گفتمان و الگویی اقتصادی است که ضمن مقاوم سازی اقتصاد ملی در برابر تهدیدات و توان تحریم شکنی، با رویکرد عقب راندن نظام سلطه، پیشرو، فرصت ساز، مولد، درون زا و برون گراست.

اولین نکته در متن ابلاغیه تاکید بر گفتمان بودن اقتصاد مقاومتی است یعنی وجه عمومی اش مهم است و صرفا یک سیاست یا برنامه نیست / مخصوصاً وقتی بحث «گفتمان» است، دیگر در سطح نخبگان و دانشگاه ها و وزارت اقتصاد و کمیسیون اقتصادی مجلس نباید محدود بماند، حتماً باید ریزش کند به عرصه های عمومی

این تعریف از اقتصاد مقاومتی که از اولین تعریف های مطرح شده است، دارای چند کلید واژه مهم است:

* اولین آن تاکید بر این که این یک «گفتمان» است، پس خیلی وجه public و عمومی آن مهم است، صرفاً یک سیاست یا برنامه نیست، بعضی ها می گویند؛ بالاخره این سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی چیست؟، برنامه توسعه پنجم چیست؟، اینها را چگونه با هم جمع کنیم؟

این نشان می دهد که این سیاست های کلی یک «یک روح» و «یک گفتمان عمومی حاکم» بر برنامه هاست، ولی خودش الزاماً برنامه نمی دهد، ولی به برنامه ها جهت می دهد، به برنامه ها هویت هایی می دهد، کارکردهای برنامه ها را می تواند به «ارزیابی» بیاورد.

 * مخصوصاً وقتی بحث «گفتمان» است، دیگر در سطح نخبگان و دانشگاه ها و وزارت اقتصاد و کمیسیون اقتصادی مجلس نباید محدود بماند، حتماً باید ریزش کند به عرصه های عمومی، این خیلی مهم است، ما بیشتر سیاست های کلی را مختص نخبگان سیاستگذار و تصمیم ساز دیده ایم، یعنی حتی نخبگان عملی مثل اصناف و تجار کاری به این سیاست ها ندارند، این اشتباه است.

 * دوم کلمه «الگو» را به کار برده اند، که بر می گردد به آنجایی که باید تجلی «عملی» پیدا بکند، یعنی سر ریز بکند در «برنامه ها»، باز خودشان برنامه نیستند، ولی یک نوع شمایی از الگوی اقتصادی هست.

 تاکید بر «مقاوم سازی اقتصاد ملی» در برابر تهدیدات و توان تحریم شکنی ؛ یعنی اقتصاد از طرف محیط بیرونی شکننده نباشد / یکبار با مدل SWOT به متن ابلاغیه نگاه کنیم

 تاکید بر «مقاوم سازی اقتصاد ملی» در برابر تهدیدات و توان تحریم شکنی، یعنی نگاهش بر این است که ما حتماً دچار تهدید و تحریم هستیم از سوی دشمن، که باید در مقابل آنها مقاوم باشد، البته می شود تهدید را با توجه به مباحث بعدی، یک تهدید از نوع «عام» دید، خوب اقتصادها همیشه در معرض انواع تهدیدها هستند، همیشه در همه اقتصادهای دنیا، سودجویان و رانت خواران یا speculator ها هستند، که سفته بازان سعی می کنند سیستم را با نوعی نوسانات دچار کنند، تهدیدات یک امر خیلی ویژه یا خاص نیست، همه با آن مواجه هستند.

 * اولین بحث این است که ببینیم، «تهدید ها» چیست؟ و «تحریم شکنی»چیست؟، توجه به این موضوع نشان می دهد که این گفتمان خیلی «برون گرایانه» نگاه می کند.

 * کلمه «تهدید» از یک معنا، کلمه مربوط به حوزه «برنامه ریزی استراتژیک Strategic planning» است، برنامه ریزی استراتژیک، یکی از مدل هایش، «مدل SWOT » است، مدل «قوت Strength و ضعف Weakness» که نشان دهنده دو مولفه مثبت و منفی «داخلی  Internal» است، مدل «تهدید Threats و فرصتOpportunity»که نشان دهنده دو مولفه «محیط بیرونی External» است. پس اولین تاکید ایشان(مقام معظم رهبری) این است که اقتصاد مقاومتی توجهی دارد در تعامل اش با «محیط بیرونی»، که از محیط بیرونی شکننده نباشد.

ما معمولاً در تئوری های اقتصادی در گفتمان کارشناسان اقتصادی مان، حتی در برنامه درسی دانشکده هایمان، در حوزه «اقتصاد سیاسی بین الملل» و «اقتصاد سیاسی جهانی» بسیار ضعیف هستیم

 * رویکرد «عقب راندن نظام سلطه» باز نکته ای است که به بیرون توجه دارد، به نظام سلطه توجه دارد، در ادبیات اقتصاد سیاسی می گویند؛ سعی کرده رئالیستی به قضیه نگاه بکند، سعی کرده سلطه و هژمونی جهانی را که در ساختارها و ترتیبات جهانی وجود دارد را ببیند و این اقتصاد را لینک بزند به ادبیات اقتصاد سیاسی جهانی، منتها با نگاه رئالیستی سلطه گرایانه و هژمونیک آن.

 * ما معمولاً در تئوری های اقتصادی در گفتمان کارشناسان اقتصادی مان، حتی در برنامه درسی دانشکده هایمان، حوزه «اقتصاد سیاسی بین الملل» و «اقتصاد سیاسی جهانی» بسیار ضعیف است، اصلاً دانشجویان اقتصاد که تقریباً چنین درسی را نمی خوانند، در رشته سیاسی البته یک درس اختیاری به نام «اقتصاد سیاسی جهانی» دارند، معمولاً وقتی به نگاه به بدنه کارشناسی مان می کنیم، این بعد اتفاقاً ضعیف است، برنامه های توسعه ای که نوشتیم معمولاً در تعامل با حوزه «حکمرانی اقتصادی جهانی» یعنی ارتباط گرفتن با IMF با GB با WTO و بعد فعالانه بازی کردن در ترتیبات و قواعد بازی آنها، جزء ضعف های ماست، کما اینکه مباحث مربوط به حوزه «دیپلماسی اقتصادی»مان معمولاً وزن لازم را ندارد.

در سال جهاد اقتصادی معاونت اقتصادی وزارت خارجه تعطیل شد

* خیلی جالب است که در دو سال قبل وقتی شعار سال، «سال جهاد اقتصادی» بود، در دولت گذشته، معاونت اقتصادی وزارت امور خارجه تعطیل شد، که ما خیلی تعجب می کردیم و می گفتیم امسال که سال جهاد اقتصادی است، معاونت اقتصادی می بایست پرشور تر و فعال تر بشود، چرا تعطیل شد؟! و تنزل پیدا کرد در حد یک اداره کل؟، دیپلماسی اقتصادی بر می گردد به همین «نگاه های بیرونی» که نداریم.

 * اصطلاح «پیشرو» که توجه اش به نگاه بیرونی است و برون گرایی را عنوان می کند، «پیشرو بودن» بر می گردد به «جریان شناسی»، یعنی حتماً ما باید جریانات دنیا را داشته باشیم که بگوئیم پیشرو هستیم یا عقب هستیم، جریانات فنی، مهندسی، سیاسی، علمی و هر چه که باشد. در چشم انداز هم کلمه «پیشرو بودن» یعنی اینکه ما می خواهیم مقام اول را داشته باشیم را ذکر کرده ایم.

 * اصطلاح «فرصت ساز» باز اگر در مقابل تهدیدات نگاه بکنیم، یک کلمه بیرونی است، اگر بخواهیم این کلمات را اصطلاحی و دقیق بخوانیم، فرصت ها در داخل نیستند.

 همه اقتصادهای پیشرفته دنیا بلااستثناء «درون زا» بوده اند .

 * اصطلاح «مولد» درونی است و کاملاً بر می گردد به عناصری که به اقتصاد یک کشور امکان «مولد بودن» را می دهد، مولد شدن اقتصاد دو جهت عمومی دارد، یکی باید «نهاده ها و عوامل تولیدی» در آن اقتصادی فعال بشود و بیشتر بشود، عوامل تولید یعنی؛ انواع سرمایه، نیروی کار، منابع طبیعی، کارآفرینی و خدماتی که دولت می دهد، و نکته دوم «بهره وری» اینهاست، بهره وری اینها را ما اقتصادی ها اسمش را می گذاریم؛ «تکنولوژی»

آن تکنولوژی را که مردم عوام می گویند، ما اسمش را می گذاریم؛ «سرمایه فیزیکی»، مثل این لب تاپ، ولی تکنولوژی از نظر ما یعنی یک «امر نرم». تکنولوژی یک پروسه است، یعنی پروسه ای که بر روی عوامل مولد صورت می گیرد. بهره وری برای ما در اینجا خیلی مهم است. با این دو عنصر یعنی داشتن «عوامل مولد» و «بهره وری» ما مولد می شویم، منتها اینکه «جهت تولید» چیست، هنوز معلوم نیست و این مهم است. یک کشوری نفت تولید می کند و مولد محسوب می شود، یک کشوری محصولات دانش بنیان آن هم مولد است، قاعدتاً به لحاظ منطق بهره وری ما باید «حداکثر ارزش آفرینی» را داشته باشیم، یعنی از عوامل تولید مان مواظب باشیم که «خام فروشی» نکنیم.

وقتی می گوئیم سال حمایت از کار و سرمایه ایرانی، یک معنای حمایت از کارگر و سرمایه دار ایرانی این است که سرمایه اش خام فروشی نشود، یعنی اگر می توانسته 100 واحد ارزش آفرینی کند، نباید 80 واحد ارزش آفرینی کند، اگر من می توانم یک انسانی را 20 واحد به او «آموزش ضمن خدمت» بدهم و ندهم، دارم «خام فروشی انسان» می کنم، همه اینها در کلمه «مولد» هست.

 مقایسه اقتصاد کشورهای آسیای جنوب شرقی عربستان امارات هنگ گنگ با اقتصادهای دنیا از حیث درون زایی

* اصطلاح «درون زا» یعنی اینکه؛ به عوامل درونی خودش در تولید متکی است و اتکاء اصلی درونی است، مثل آسیای جنوب شرقی نیست که سرمایه بیرونی عامل مولد بودنش باشد و اگر سرمایه بیرونی اش قطع بشود، مولدیت این هم خشک بشود!. حتماً از درون می جوشد، همه اقتصادهای پیشرفته دنیا بلااستثناء «درون زا» بوده اند، در مواردی هم که رشد و پیشرفت شان کاملاً برون زا بوده است، اساساً اقتصاد متعارف شناخته نمی شوند!. اقتصاد امریکا، اقتصاد چین و آلمان اقتصاد متعارف شناخته می شوند، ولی اقتصاد کویت، قطر، امارات و عربستان، اقتصاد متعارف شناخته نمی شوند. چون ساختارهای اصیل اقتصادی را ندارند، در اقتصاد عربستان نرخ ارز را تعیین نمی کنند، نرخ ارزشان را در «سیستم میخکوب کردن»، میخکوب می کنند، یا به دلار یا به وزنی از ارزهای متعارف، یعنی اصلاً سیاست ارزی به آن مفهوم ندارند.

 * مثلاً اقتصاد هنگ کنگ کاملاً برون زا است، به خاطر اینکه اقتصاد به مفهوم economy نیست و یک هاب hubاست، البته در این هاب خیلی ارزش آفرینی می شود، یعنی مثل یک ترانزیستور نقش القائی دارد، ولی «تولید برق» نمی کند. اقتصاد ها همه درون زا بوده اند، مهم ترین عنصر درون زائی، غیر از اینکه اصل پایه و اتکاء را می گذارد بر عوامل دورنی و مولد، اصل پایه را هم می گذارد بر «بازارهای مصرف درونی»، یعنی ابتدا باید بازارهای خودش را محکم بکند. ما حتی در مورد آمریکا و آلمان دقیقاً این را در تاریخ می بینیم، در مورد کشوری مثل چین که از 1992 رشد صادرات بزرگی پیدا کرد و تراز تجاری مثبت و خوبی داشت، باز می بینیم که در دو سال گذشته، بازگشته به درون و گفته من می خواهم بازارهای درونی ام را توسعه بدهم، چون می داند که بازارهای بیرونی گاهی شکننده اند و نمی شود به آنها اتکاء کرد.

 ادامه دارد…

 مطالب مرتبط:

درس گفتار اقتصاد مقاومتی از زبان دکتر پیغامی

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

آخرین مطالب