درس گفتار دکتر پیغامی با موضوع تاریخ عقاید اقتصادی/جلسه بیست و دوم | مدرسه اقتصاد

ترجمه

پاتوق دانشجو

جزوات

boxweb
ادامه ی اندیشه های سن سیمون و آغاز مکتب سوسیالیست تعاون طلب+دانلود صوت

درس گفتار دکتر پیغامی با موضوع تاریخ عقاید اقتصادی/جلسه بیست و دوم

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۰۹:۵۴ ۱۳۹۳/۰۴/۴

دکتر پیغامی شهریور سال 91 کلاس درسی با موضوع تاریخ عقاید اقتصادی در دانکشده اقتصاد دانشگاه امام صادق(ع) برگزار کرده اند.در این کلاس به مباحثی پرداخته اند که شاید در کمتر کلاسی با این عنوان اشاره شده باشد.

خلاصه ای از آنچه دکتر پیغامی در جلسه بیست و دوم مطرح کردند:

ادامه ی اندیشه های سن سیمون و آغاز مکتب سوسیالیست تعاون طلب

سوسیالیسم سن سیمونی متوجه ی عامه ی مردم نبود بلکه بیشتر نوعی نگاه اریستوکراسانه به طبقه ی روشنفکر داشت بزرگان مکتب سن سیمونی در اداره ی امور فرانسه هم در امور مالی وهم صنعت مشارکت خوبی داشتند. برادران فوزیه در سال 1863 بانک اعتبارات منقول را تأسیس کردند. آنفانتن در شرکت خط آهن پاریس – مارسی حضور فعالی داشت. سن سیمونیان نقش بانک و اعتبار را به خوبی شناخته بودند. مهمترین بحث مربوط به بانک هم مسئله ی خلق اعتبار و تأثیر آن به لحاظ جامعه شناختی روی شکل گیری طبقات جدید است.

انگلس درباره ی سن سیمون می گوید:« نبوغ و هوش او آنچنان است که جورسومه (مجموعه ی کامل) تقریبا جمیع عقاید مخصوصا غیر اعتقادی اجتماعیون بعدی در نزد او جمع است».

بحث مصالح عمومی و مصالح خصوصی همیشه بین مکاتب مختلف مورد بحث بوده است. کلاسیک ها مصالح عمومی را با مصالح خصوصی در طول هم می دانند و معتقدند که اگر مصالح خصوصی را دنبال کنیم خود به خود مصالح عمومی حاصل می شود. اما سن سیمونیان همیشه بین مصالح عمومی و مصالح خصوصی تعارض برقرار می کنند و معتقدند که مصالح خصوصی نوعی خودخواهی است و با نوع دوستی و انسان دوستی و ایثار و فداکاری قابل جمع نیست. علمای اقتصاد کلاسیک نفع مصرف کنندگان را نفع عموم و در مقابل آن نفع تولید کننده را نفع خصوصی می دانند. ولی سن سیمونیان و پس از آن همه ی سوسیالیست ها تعارض بین کارکنان و بیکاره ها  چنانکه بعدا با نظر تنگی خاصی عبارتی ایرادپذیر می گویند تعارض بین کارگران و سرمایه داران را مورد توجه قرار می دهند. نفع عمومی از نظر آنها عبارت است از نفع کارکنان و نفع شخصی همان نفع بیکارگان (سرمایه داران) است. آنفانتن می گوید«ما تاکنون چندین بار عیب تقسیم بندی اقتصادیون معاصر را توضیح داده ایم ، عناوین تولیدکننده و مصرف کننده روابط موجود بین افراد جامعه را چنان که باید و شاید روشن نمی سازد. نتیجه ی چنین اختلاف نظری اختلاف عقیده درباره ی سازمان های اجتماعی است. به عقیده ی اقتصادیون سازمان اجتماع باید با توجه به مصالح مصرف کننده ترتیب داده شود و نفع عمومی وقتی تأمین می گردد که مصرف کننده راضی باشد ولی به نظر اجتماعیون سازمان اجتماعی باید منطبق بر منافع کارکنان باشد. مصالح عمومی وقتی تأمین می شود که آنها بتوانند سهم واقعی و حقیقی خود را از محصول اجتماعی که به حد اعلای ممکن ترقی یافته دریابند».

اقتصاددانان کلاسیک و سن سیمونیان در بحث مکانیزم هم با یکدیگر اختلاف نظر داشتند. اقتصاد شناسان کلاسیک می کوشند تا همه ی بی سامانی های ظاهری اعمال انفرادی انسان را به قوانین علمی ثابت برگردانند و چون در این روش به نتیجه می رسند چنان هماهنگی منافع و توازن امور را عمیق می یابند که از هر نوع اصلاح و دست زدن به آن دریغ می ورزند. برای آنها همین بس که ثابت کردند نیروها و کشش های اجتماعی خودکار مانند رقابت خودخواهی های شخصی را محدود می کند و به مرور زمان آن را وسیله ی پیروزی مصالح اجتماعی قرار می دهد. برخلاف کلاسیک ها، سن سیمونیان که در این موضوع سیسموندی را هم باید به آنان افزود از کندی جریان، از ناشی گری، از خشونت عمل وبی رحمی نیروهای اجتماعی و خودکار متأثرند و می خواهند به جای آنها از طرف جامعه واکنشی ارادی و سنجیده و مستدل نشان داده شود. آنها در برابر خودسازی نظام اقتصادی و التیام خودکار منافع ، التیام قراردادی یا التیام ساختگی خود را عرضه می کنند. از همین جاست که کوشش های بیشمار برای کشف دستگاه نوینی که بتواند جانشین دستگاه خودکار بشود اتفاق می افتد.

مکتب سوسیالیست تعاون طلب: ویژگی این مکتب این است که هم سرمایه داری و هم سوسیالیست های جمع گرا را قبول دارد و آنها را با هم جمع می کند. این مکتب به جای اصالت به جامعه اصالت به فرد را قبول دارد. سوسیالیست های تعاون طلب نیز همانند انفرادیون خواهان گسترش آزادی بلامانع تمام قوای فردی هستند. ولی معتقدند نظام اقتصادی کنونی قوای فردی را جز در مورد دولتیان انگشت شمار سرکوب می کنند. آنها عقیده دارند که درخت فردیت شکوفا نمی شود مگر در محیط جدیدی غرس شود واین محیط نیز به خودی خود به وجود نمی آید.بلکه همانطور که باغبان گرم خانه هایش را می سازد باید آن را ساخت.بدین ترتیب هر یک از نوسازان نقشه ی سازمان و حتی چنان که از گفتنش پروا ندارند راز مخصوص به خود را دارند.راز اتحاد منافع در تعاون است.

سه گان مهم نئوکلاسیک ها آزادی،منفعت شخصی و رقابت بود ولی سوسیالیست های تعاون طلب معتقد بودند که این سه گان ناسازگار است.چون اگر به افراد آزادی،منفعت شخصی و رقابت بدهیم حتما جنگ رخ می دهد.اگر هم جنگ نشود رقابت باعث می شود که آزادی و منفعت شخصی افراد جامعه محدود شود.بنابراین سوسیالیست های تعاون طلب به این نتیجه رسیدند که رقابت موجب انحصار می شود.ویکتور دوکونسیدران می گوید« این نکته قطعی است که نظام رقابت آزاد که مورد تقاضای اقتصادشناسان جاهل (کلاسیک ها) است که به منظور مبارزه با انحصار مقرر شده جز انکه در تمام رشته ها به تشکیل انحصارات بزرگ منجر شود نتیجه ی دیگری ندارد».

اگر کسی به سوسیالیست های تعاون طلب می گفت که درصدد هستند محیطی مصنوعی بوجود آورند سخت برآشفته و آزرده خاطر می شدند و برعکس مدعی بودند که محیط اجتماعی کنونی ساختگی و مصنوعی است.منظور آنها خلق محبط جدید نیست،بلکه می گفتند«ما می خواهیم محیطی کشف کنیم که از پیش به حکم همسازی طبیعت و یا مشیت ازلی الهی متناسب با حوایج حقیقی آدمیان ترتیب داده شده است».اساس این نوع فکر همان اندیشه ی نظام طبیعی فیزیوکرات ها است،با این اختلاف که تصور اینان از نظام طبیعی مفروض به کلی متفاوت از تصور انان است و همین خود نشان می دهد که آن نظام با اصطلاح طبیعی بیش از هر چیز از طبیعت دور است.زیرا به چشم هر یک از ناظران به صورتی متفاوت جلوه داده می شود.

تمام صحبت های تعاون طلب ها بعد فکری و نظری داشت و یک بستر تاریخی اجتماعی واقعی هم داشت و آن بستر تاریخی انقلاب فرانسه بود.البته چون انقلاب فرانسه مخالف تعاونی ها بود و تعاونی ها را تخریب می کرد باعث دیکتاتوری های بعدی شد.هم انقلاب فرانسه و هم کلاسیک ها با تعاونی ها مخالف بودند و صحبت های سوسیالیست های تعاون طلب عکس العملی به اقدامات کلاسیک ها و انقلابیون فرانسه بود.

دانلود صوت جلسه بیست دوم

دیگر جلسات درس گفتار دکتر پیغامی:

جلسه اول  جلسه دوم  جلسه سوم  جلسه چهارم  جلسه پنجم  جلسه ششم جلسه هفتم  جلسه هشتم جلسه نهم جلسه دهم  جلسه یازدهم  جلسه دوزادهم  جلسه سیزدهم  جلسه چهاردهم  جلسه پانزدهم جلسه شانزدهم  جلسه هفدهم  جلسه هجدهم  جلسه نوزدهم  جلسه بیستم جلسه بیست و یکم

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

آخرین مطالب