پنج شنبه اقتصاد«سرعت کم تر رشد تولید علم اقتصاد در قیاس با رشد دیگر علوم در کشور/اصل چهل و پنج قانون اساسی؛حیاتی ترین اصل اقتصادی/بررسی ماهیت و سازوکار خلق اعتبار توسط بانکها» | مدرسه اقتصاد

ترجمه

پاتوق دانشجو

جزوات

boxweb
گپُ گفت با اهالی اقتصاد_شماره چهارم

پنج شنبه اقتصاد«سرعت کم تر رشد تولید علم اقتصاد در قیاس با رشد دیگر علوم در کشور/اصل چهل و پنج قانون اساسی؛حیاتی ترین اصل اقتصادی/بررسی ماهیت و سازوکار خلق اعتبار توسط بانکها»

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۱۴:۱۷ ۱۳۹۲/۱۲/۱۵

در فضای مجازی هر چه می گردیم کمتر از احوال کسانی که در حوزه اقتصاد فعالیت می کنند مطرح است،لذا برآن شدیم در طرحی نو هر هفته به سراغ چند نفر از فعالین حوزه اقتصاد برویم و از فعالیت های این دوستان با خبر بشویم.

گپُ گفت با اهالی اقتصاد در صدد دارد هر پنجشنبه به سراغ چند نفر از کسانی برود که در فضای رسانه ای کشور کمتر مورد توجه قرار می گیرند

لذا در این قسمت به سراغ 5 تن از اساتید و فارغ التحصیلان اقتصاد رفته ایم و از احوال ایشان جویا شده ایم. متن پیشرو حاصل این گفت و گو با این عزیزان است.

دکتر رزیباف؛مهمترین بخش الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت کشف روش‌شناسی الگو

13920631000751_PhotoA

دکتر مهدی زریباف، در مورد حوزه فعالیت خود عنوان کرد:بنده تقریباً در بحث مدل اسلامی حدود بیست سالی است که دغدغه دارم  و به این موضوع فکر می کنم ولی به طور متمرکز و دقیقتر تقریباً از سال هشتاد و پنج به این طرف مشغول فعالیت هستم.بنده به این معتقد هستم که مهمترین بخش الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت کشف روش‌شناسی الگو است که بشود هم در کوتاه مدت و هم میان مدت و بلند مدت یک مسیر هم راستا و هماهنگی را دنبال کرد که از فرایند ایده تا عینیت قابل مدلسازی باشد. یعنی شما در سطحی باشید که پاسخی برای مدلسازی در آن سطح و آن مقطع داشته باشید. این امکانپذیر نیست الا با تمسک به ظرفیت واژه عدالت.

زریباف در خصوص بحث عدالت و ارتباط آن با بحث پیشرفت این گونه بیان داشت:عدالت یک مفهومی است به معنای موزون‌سازی، به معنای نظام‌بخشی، به معنی تأمین حقوق، به معنی هر چه که بخواهیم فرض کنیم، مبنا واقع می‌شود. در هر حال عدالت یک ارزش مطلق فطری است. اگر ما یک همچین نگاهی به عدالت داشته باشیم، آن وقت مهمترین مسأله ما این است که بایستی اولاً یک تفسیری از یک الگوی پیشرفت به دست بیاوریم. پیشرفت می‌تواند هم مادی باشد، هم معنوی باشد، هم فردی باشد، هم اجتماعی باشد، هم تاریخی باشد. یکی از مهمترین مسائل در بحث عدالت هماهنگ‌سازی است. ما در هر سیستمی و در هر مجموعه‌ای و در هر محیطی اگر بتوانیم این هماهنگی را کنیم، ظرفیتها آزاد می‌شود. وقتی ظرفیتها آزاد شد، رشد واقعی همه جانبه اتفاق می‌افتد.

در تفکر اسلامی شما بایستی بر اساس متدلوژی توازن حق‌مدار حرکت بکنید. توازن حق‌مدار یعنی چه. یعنی این که مدارهای حرکت زندگی را صراط مستقیم و موازین حق تعیین می‌کند که در تفکر اسلامی موازین حق برگرفته از سنن الهی و گزاره‌های حقیقی است که منشأ آن وحی الهی است. ضمن این که باید صراط مستقیم را پیدا کنید، باید حرکتی هم که در این صراط مستقیم می‌کنید متوازن باشد. حالا استناد این روش مبتنی بر عدالت که متوازن‌سازی نمادی از عدالت است و مسیر حق هم که عین عدالت است.

مولف کتاب”تحلیلی بر سیر شناخت و روش‌شناسی علم اقتصاد” در خصوص آخرین دست نوشته های خود گفت:بنده در فکر هستم که کتابی را با عنوان جایگاه عدالت ساختاری در اقتصاد در اوایل سال تالیف و منتشر کنم. در خصوص عدالت ساختاری هم باید عرض کنم که عدالت فقط یک امر اخلاقی نیست بلکه می‌شود نظامات اجتماعی را بر اساس آن ساماندهی کرد. اقتضائات عقلی عدالت را در هر زمینه‌ای جستجو کرد و نظامات و تنظیمات و روابط حقیه‌ای را بر اساس آن شکل داد. مثلاً وقتی شما می‌گویید نظام اقتصادی عادلانه چیست. قاعدتاً اولین سؤال شما این است که مثلاً در حوزه مصرف اقتضای عدالت چیست. بعد می‌بینید که بر اساس سنن فطری الهی و اسلامی که برآمده از دین اسلام است و دین اسلام هم مبتنی بر فطرت است. مثلاً در حوزه تولید وارد می‌شوید. می‌بینید اقتضای عدالت در حوزه تولید احیا است که در قرآن هم تأکید شده و در روایات ما هم هست. پس اصالت و اصل مبنایی در حوزه تولید که تجلی عدالت باشد احیا است. احیا یعنی چی. یعنی هر چیزی از قوه به فعل می‌رسد. یکی از معانی عدالت همین است. یعنی فعلیت بخشیدن به استعدادها.حالا فرض بر این است که اگر شما یک نظام اقتصادی را بر اساس اصول برآمده از عدالت ساماندهی کردی، به این می‌گوییم عدالت ساختاری. یعنی در تنظیمات و ساختارها و نظام مدیریت و تصمیم‌گیری عدالت تجلی عینی و عقلی دارد. این می‌شود عدالت ساختاری. 

دکتر احمد سعیدی از سرعت کم تر رشد تولید علم اقتصاد در قیاس با رشد دیگر علوم در کشور می گوید

IMG_۲۰۱۴۰۲۲۶_۱۸۰۶۳۸

دکتر احمد سعیدی عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه مفید در باره رشد تولید علم اقتصاد در ایران بیان داشت:اگر ما بخواهیم میزان رشد تولیدات یک علم را اندازه‌گیری کنیم، یکی از راههایش این است که مقالات و تولیدات علمی را ببینیم،که چقدر بوده است. سایتها و موسساتي هستند که این آمارها را رصد می‌کنند. مثلاً  در سال ۱۹۹۶ رتبه توليد علم ايران ۵۳ جهاني بوده در صورتی که رتبه ايران در تولید علم اقتصاد ۷۱ بوده است. در همان سال در خاورمیانه کشور چهارم یا پنجم بودیم. یعنی ما از کشوری مثل ترکیه با فاصله زیادی عقبتر بوديم و با عربستان و مصر رقابت نزديك داشتيم. طبق آمار همين موسسات در سال ۲۰۱۲ رتبه ایران در تولید علم ۱۷ بوده اما در تولید علم اقتصاد 3۸ است! اين آمار هر چند از سرعت خوب علمي كشور حكايت دارد ولي نشاندهنده فاصله زياد توليد علم اقتصاد از توليد علم در كشورمان هم هست. حالا می‌خواهیم این را مقایسه بکنیم با کشورهایی که همیشه خودمان را با آنها مقایسه می‌کنیم. مثلاً ترکیه و مالزی و کره جنوبی . وقتی که این سه‌تا کشور را نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که مجموع تولیدات علمی آنها در کلیه رشته‌ها شاید از ایران عقبتر باشد. مثلاً ترکیه در این چند سال از ایران عقب افتاده. الآن رتبه جهانیش در مجموع نوزده است ولی در تمام این سالها رتبه توليد علم اقتصاد ترکیه با فاصله زيادي از توليد علم اقتصاد ايران جلوتر بوده. در حال حاضر رتبه توليد علم تركيه 25 جهاني  است. کره جنوبی هم همین طور. مالزی هم همین طور. این در واقع نشان می‌دهد که تعداد متفکرین اقتصادی آنها خیلی بیشتر از ما است. افرادی که می‌نشینند و در مورد مسائل اقتصادی فکر می‌کنند و دارند تولیدات علمی ارائه می‌کنند ولی ما هر چند رشد خوبی داشتیم ولی این رشدی که ما داریم، واقعاً قابل مقایسه با آن چیزی که لازم است به آن برسیم نیست.

مولف کتاب “کاربرد MATLAB در اقتصاد” در مورد آخرین حوزه تالیفات خود عنوان داشت:کتابی که بنده و چند تن از دوستان در دست انتشار داریم با عنوان کاربرد ریاضیات در اقتصاد می باشد. انگيزه بنده برای تالیف اين کتاب در حوزه اقتصاد این است که رياضياتي که برای رشته اقتصاد در دانشگاه ها تدریس می شود، در واقع پیچیدگی های خاصی دارد که همین امر باعث تفاوت آموزش رياضي براي اقتصاد با آموزش رياضي با سایر رشته ها می شود.یکی از این مشکلات که شاید مهمترین آن هم باشد این است که مطالب ریاضی که مورد نیاز دانشجویان اقتصاد است یک تفاوت مبنایی با سایر رشته ها مثلا مهندسی و … دارد.در رشته های مهندسی و علوم پایه بیشتر میاحث محاسباتی مطرح است ولی در رشته های اقتصاد بیشتر مباحث مفهومی ریاضیات اهمیت دارد.متاسفانه در این زمینه کتاب که بتواند همه این مفاهیم را پوشش بدهد وجود ندارد.کتاب هایی هم که هست در حقیقت به یک بازنویسی و ساده نويسي از كتابهاي درسي ساير رشته ها پرداخته اند.کار ما در اين كتاب هم جنبه هاي محاسباتی را شامل شده است و هم  اينكه به صورت مفهومی به مباحث ریاضی پرداخته شده است.

دکتر سعیدی در مورد انتشار این کتاب افزود:این کتاب در حقیقت در حال آماده سازی و ویرایش بخش های مختلف است و انشالله تا اوایل سال 94 منتشر خواهد شد.در خصوص انتشارات هم باید عرض کنم با انتشارات دانشگاه مفید صحبتی کرده ایم،منتهی توافقات نهایی هنوز انجام نشده است.

استاد اقتصاد ریاضی دانشگاه مفید در خصوص تز دکتری خود این چنین گفت:رساله ی دکتری بنده در مورد روشهای محاسباتی است که برای حل بعضی از مسائل اقتصادی استفاده می‌شود. مسائل اقتصادی‌ای مثل الگوی پس‌انداز ملی به  مسائل کنترل بهینه و حساب تغييرات منجر می‌شود. ما در این تیپ مسائل دنبال یک روشهایی هستیم که بتوانیم برای این مسائل جوابی پیدا بکنیم که به جواب واقعی مسأله خیلی نزدیک باشد.

دکتر محمد نعمتی و تبیین اهمیت اصل چهل و پنج قانون اساسی(اصل مالکیت اموال عمومی)

دکتر محمد نعمتی دانش آموخته مقطع دکتری از دانشگاه تهران  در مورد سوابق تحصیلی خود این چنین بیان داشت:بنده سال 84 بعد از این که در دانشگاه امام صادق از پایان‌نامه کارشناسی ارشد خود دفاع کردم، دوره دکتری در دانشگاه تهران قبول شدم. گرایش اصلی من در مقطع دکتری دانشگاه تهران اقتصاد بخش عمومی بود. در شهریور 92 از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شدم. موضوع رساله دکتری من عدالت بین نسلی در اندیشه جان رالز و تبدیل آن به اقتصاد اسلامی بود.از سال هشتاد و شش هیئت علمی دانشگاه امام صادق شدم و همچنین معاون پژوهشی دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق.کاز دیگر مسؤولیت بنده همکاری با  کمیسیون اقتصاد مجمع تشخیص بوده است.

مترجم کتاب مجموعه مقالات اقتصادی از ترجمه کتابی از مایکل سندس خبر داد و در این باره گفت: مایکل سندس از فیلسوفان عدالت است. کتابی که ما از آقای سندل ترجمه کردیم،در واقع  معرفی مکاتب فلسفه اخلاق و عدالت را برای دانشجویان دوره کارشناسی و کارشناسی ارشداست که سندل با یک قلم روانی و با مثالهای خیلی ملموسی ارائه کرده است . از مباحث فایده‌گرایی و نتیجه‌گرایی تا مباحث اخیری که در حوزه عدالت از بحثهای کانت و رانش تا بحثهایی که آمارتیاسن داشتند. . فکر می‌کنم انشاءالله تا یکی دو ماه آینده کارهای ویراستاری نهاییش را انجام بدهم. البته این کتاب به کمک چند تن از دانشجویان کارشناسی ارشد، ترجمه گردیده است.

وی در ادامه افزود:کتاب دیگری را هم در حوزه عدالت در فکر انتشار هستم که به صورت تالیفی خواهد بود.سعی خواهم کرد در این کتاب از نقد نظریات رایج غرب در خصوص عدالت شروع کنم و در ادامه از نظرات بزرگان و اساتید اقتصاد در این زمینه استفاده کنم و در آخر هم مجموعه یافته های خود در زمینه عدالت را که در این پنج-شش سال به آنها رسیده ام را در این مجموعه گرداوری کنم.

دکتر نعمتی از اهمیت اصل 45 قانون اساسی یاد کردند و بیان داشت:اصل چهل و پنج قانون اساسی تقریباً مهمترین اصل اقتصادی قانون اساسی است. به نظر من حتی مهمتر از اصل چهل و چهار است.به نظر من اگر اصل چهل و پنج قانون اساسی در اقتصاد تبیین نشود، هیچ برنامه اقتصادی از جمله اصل چهل و چهار به سرانجام نمی‌رسد ما در همین دور باطل توسعه نیافتگی، رانتی بودن اقتصاد و دولتی بودن خواهیم بود. اصل چهل و پنج مالکیت ثروتهای طبیعی که ما در اقتصاد اسلامی از آن به عنوان انفال یاد می‌کنیم، که در انحصار حکومت اسلامی است .مهمترین بحث آن همین است که در حکومت اسلامی، حاکم اسلامی بر اساس چه قواعدی می‌خواهد ثروتهای ملی را به اقتصاد تزریق بکند. طرحی که من دارم در واقع بیان این مسئله است که اگر ثروتهای طبیعی در اقتصاد ملی قبل از مرحله تولید، توزیع اولیه به شکل تساوی باشد. تساوی  هم به معنی ایم که پول نفت به طور سرانه به هر ایرانی که زنده است تقسیم شود،کشور از این دور رانتی بودن و دولتی بودن توسعه نفتی خارج می‌شود. یک توسعه همگون در کشور ایجاد می‌شود. در واقع در جمع بندی باید عرض کنم توزیع علی السویه و عدم خام‌فروشی و خیلی مباحث دیگری هم حول و حوش آن هست بحث هایی مطرح در این برنامه است که بنده و چند تن از دوستان  در این چند سال پایان‌نامه‌ها،رساله دکتری و کارهای پژوهشی خودمان را  مشغول این حوزه کرده ایم.

معاون پژوهشی دانشکده اقتصاد دانشگاه امام صادق در خصوص رساله ی دکتری خود خاطر نشان کرد:یکی از دانشجویان مقطع دکتری رساله ای را با بنده در حال کار هستند که به مفهوم  ماهیت ادراکات پرداخته اند.در واقع   ماهیت ادراکات مبتنی بر  مقاله ششم اصول فلسفه رئالیسم علامه طباطبایی تبیین شده است. در این رساله سعی می شود ماهیت ادراکات و ماهیت نظریه‌های اقتصادی به صورت تخصصی بررسی شود مباحث این رساله هر چند ممکن است به صورت کلان باشد ولی چون حوزه تخصصی ما اقتصاد بود، ماهیت و آنتولوژی خود نظریه‌های اقتصاد را قرار شده مورد بررسی قرار دهیم و همچنین آن دایکوتمی‌های رایج و غالبی که پس از عصر روشنگری و در اقتصاد کلاسیک نهادینه شده است، حلاجی و تقریر و نقدی بر آن داشته باشیم.

 حجت السلام  مجید رضایی و رویکرد قرآنی به اقتصاد مقاومتیdr rezaeei
حجت السلام  مجید رضایی عضو هیئت علمی گروه اقتصاد دانشگاه مفید در خصوص رویکرد های قرآنی به مفاهیم اقتصاد مقاومتی افزود:بنده با نگاه به شرایط زمان صدر اسلام به خصوص در مدینه که دولت اسلامی تشکیل شده بود و مورد هجمه و فشارهای خارجی فراوانی قرار گرفته بود و از این طرف هم قرآن و هم پیامبر،مسلمانها را به نوعی هدایت کردند که هم بتوانند مشکلات پیش آمده از طرف دشمنان را دفع کنند و از طرفی در جامعه شرایطی ایجاد بشود که توانایی خود اینها افزوده بشود و همچنین بتوانند پیشرفت و رشد و توسعه هم از حیث اقتصادی، هم از حیث اجتماعی داشته باشند.در این حال ما شاهد هستیم که روز به روز توانستند حملات و نوع برخوردهای دشمنان را دفع کنند و با فرصتی که برایشان پیش آمده بود، توانایی خودشان را بالا ببرند و جامعه قدرتمند بشود. به نظر می‌آید تعالیم قرآن این نوع مطالب را به نحوی به پیامبر بیان کرده و پیامبر اجرا کرده و با شیوه مدیریت خاصش آنها را بسط داده و مسلمانها هم در آن شرایط اینها را خوب عمل کردند. اگر بتوانیم با توجه به سوره‌هایی که در مدینه و در مکه  این پیامها را استخراج کنیم، به نظر می‌آید که می‌شود پیامهای قرآن را در زمینه شرایطی که کشور در حال یک فرهنگ مقاومتی هست، آنها را به دست آورد و در بعد اقتصادی اش به اقتصاد مقاومتی تعمیم داد و استفاده کرد.

مولف کتاب “مقدمه ای برمالیه عمومی در اسلام” در خصوص تالیفات اخیر خود افزود:من قبلاً در اقتصاد اسلامی یک بحثی را داشتم و الآن هم دارم مطرح می‌کنم که دولت اسلامی باید بیش از آن که بخواهد روی مالیاتها تکیه بکند، باید برود روی استفاده بهینه از داراییهایی که دارد استفاده بکند. فکر می‌کنم در همین شماره اخیری که  فصلنامه اقتصاد اسلامی در میآید مقاله بنده هم منتشر خواهد شد.این مقاله را بنده قبلاً به یک نحوی در سمینار مالیاتهای اسلامی،( سمینار پنجم) ارائه کرده بودم ولی با یک تغییرات قابل توجهی برود برای چاپ آماده کردم. یک مقاله هم در رابطه با اقتصاد مقاومتی با تکیه بر آیات قرآن داریم که این را هم داریم اصلاح می‌کنیم. انشاءالله اگر خدا توفیق بدهد، تا اواسل سال آینده منتشر خواهد شد.

رضایی در خصوص تدوین کتاب درسی در زمینه فقه المعاملات برای دانشجویان اقتصاد گفت:بنده کتابی را در نظر دارم تالیف کنم که به موضوع فقه المعاملات می پردازد در واقع این کتاب درسی در زمینه معاملات جدید،بیمه ها،عقود استثنا،اوراق سهام، اوراق مشتقه و موضوعاتی از این دست می پردازد .این کتاب با همکاری دکتر  موسویان و به سفارش جامعه المصطفی در حال تالیف است که  امیدوارم تا اوایل امسال منتشر شود.

بررسی ماهیت و سازوکار خلق اعتبار توسط محمد جعفری نژاد????? ?????????

محمد جعفری نژاد فارغ التحصیل مقطع ارشد از دانشگاه تهران با گرایش بانکداری اسلامی در خصوص پایان نامه خود گفت:بعنوان پایان نامه بنده بررسی ماهیت و سازوکار خلق اعتبار است. در پرانتز چرایی و در واقع چگونگی خلق اعتبار در نظام سرمایه‌داری دلالتهایی برای بانکداری بدون ربا.این پایان‌نامه با راهنمایی دکتر سبحانی و مشاوره ی آقای دکتر پیغامی از  و داوری دکتر نظرپور از دانشگاه مفید قم انجام شد.

جعفری‌نژاد افزود: بحث ما در این پایان‌نامه این بود که در فرایند مطالعاتی که پیرامون بانکداری بدون ربا در کشور انجام شد، ما بر این اعتقاد بودیم که اگر قرار است یک نهادی که در یک نظام و در یک سیستم اجتماعی و نظام اجتماعی اقتصادی دیگر شکل گرفته و حالا به صورت یک انتقال نهادی قرار است که از آن نظام وارد یک نظام دیگر و با یک پاردایم ویژه دیگر بشود، باید یک سری مطالعات پیرامون آن انجام بشود. اولین مورد مطالعه پیرامون ماهیت و در واقع کارویژه آن نهاد است. مورد دوم بحث سازوکارهای استفاده شده در آن نهاد، مورد سوم بحث آثار و نتایج مستقیمی که دارد و مورد چهارم بحث آثار و نتایج غیر مستقیم آن نهاد است.در بانکداری بدون ربا هم ما معتقد هستیم وقتی نهاد بانک یعنی مجموعه یک نهادی تحت عنوان بانک قرار شد که از نظام سرمایه‌داری وارد یک نظام اسلامی بشود، باید این چهارتا حوزه پیرامون آن مورد بررسی قرار بگیرد. یعنی موضوع این که ماهیت و کارویژه اصلی این چه بوده. در واقع به خاطر چه نیازهایی شکل گرفته و آیا آن نیازها الآن در سیستم اجتماعی اقتصادی اسلام وجود دارد یا نه. دوم بحث سازوکارها و روشهایی بود که در بانکداری استفاده می‌شد. بانکداری متعارف و بعد آن را از منظر اسلام مورد بحث قرار بدهیم. سوم آثار و نتایج اقتصادی یعنی همان آثار و نتایجی که فعالیت بانکداری بر فضای اقتصادی می‌گذارد. اینها باید از منظر فضای اسلامی بحث بشود. بعد آثار و نتایج غیر مستقیم آن.

مسئول سابق جنبش عدالت خواه در خصوص هدف گزاری خود در این پایان نامه عنوان کرد:معتقد هستم که در این سه حوزه به غیر از حوزه سازوکار و روشها کاری نشده است. ما گفتیم در این پایان‌نامه که نمی‌شود به همه آنها پرداخت. آمدیم و در همان قسمت اول در واقع بحث ماهیت هسته شکل‌گیری بانک به بحث مکانیزم خلق اعتبار پرداختیم. حالا این مکانیزم چی هست و از چه ریشه‌هایی شکل گرفته و اصلاً چطور شد که به وجود آمد و همچنین چرا به وجود آمد. چه نیازهایی باعث شد که این مکانیزم به وجود بیاید و الآن چگونه فعالیت می‌کند. یک سری دلالتهایی هم برای فضای بانکداری بدون ربا از دل این مباحث استخراج کردیم و ارائه کردیم.

محمد جعفری نژاد در خصوص جلسه دفاع پایان نامه خود بیان کرد:جلسه دفاع یک مقدار جلسه چالشی‌ای بود. اولاً این که چون در این مقوله و از این نوع ورود تقریباً کار مشابهی در کشور نشده بود و به تعبیر خود اساتیدی که در جلسه دفاع بودند، کار یک مقداری روی مرز دانش بود. در این حوزه کاری صورت نگرفته بود و ادبیاتی تولید نشده بود. در ثانی وقتی شما به هر حال ورودی داشتید که چه از منظر روشی با روش‌شناسی مرسوم اقتصاد نئوکلاسیک که امروز فضای دانشگاه ما را پر کرده نسازد. یعنی شما توی آن رگرسونی نزنید و یا مثلاً آمار داده‌ای را به وسیله ایویوز بالا و پایین نکنید و برعکس سعی بکنید که یک روش تحلیلی توصیفی را آن هم از منظر فلسفی اتخاذ بکنید، این یک مشکل برای شما ایجاد می‌کند. مشکل سوم هم این است که شما در زمانی که در دانشگاههای لیبرال‌زده ما صحبتهای به تعبیر ما اقتصادیها هتردوکسی انجام بدهید، این طبیعی است که جلوی شما جهت‌گیریهای زیادی بشود. شاید در بعضی از حوزه‌ها به نحوی خط‌شکنی باشد. لذا در جلسه هم طبیعی بود که یک جلسه‌ به شدت چالشی‌ای باشد. حتی ما خیلی امید به نتیجه این قضیه هم نداشتیم. بحمدالله نتیجه‌اش حاصل شد ولی جلسه یک جلسه به شدت چالشی بود و مباحثی که رد و بدل بشود، فراتر از یک جلسه دفاع معمول پایان‌نامه بود. 

وی در خصوص اندیشه های مغفول مانده در حوزه اقتصاد اسلامی گفت: یکی از چیزهایی که خصوصاً در فضای اقتصادی یک مقداری مغفول مانده و برای خود من جذاب بود و اخیراً مطالعه می‌کردم، بحث نظریات اقتصادی کسانی مثل شهید بهشتی است. برخی از افراد مثل شهید صدر یا تا حدی امام موسی صدر، حتی ممکن است شهید مطهری و اینها مباحثی دارند که کسانی که بخواهند در حوزه اقتصاد اسلامی ورود پیدا بکنند، معمولاً روی این نظریات کار می‌کنند و با نظرات آنها آشنا هستند ولی یکی از آن اندیشه‌هایی که به نظر می‌آید مثل خود شهید بهشتی یک مقداری مظلوم واقع شده، حالا جدا از سایر اندیشه‌های ایشان بحث اندیشه‌های اقتصادی شهید بهشتی است. به نظرم برخی از تفکرات و آثار ایشان می‌شود کارهای عمیقتر و جدیتری انجام داد. مثلاً یکیش همین پیشنهاد اقتصاد تعاونی که ایشان دارد. ما می‌دانیم که اقتصاد در قانون اساسی ما هم از سه بخش تشکیل شده. اقتصاد دولتی، اقتصاد تعاونی و اقتصاد خصوصی. ما می‌بینیم که ما در این سالهای روی جنبه دولتی یا خصوصی زیاد کار کردیم لاکن اقتصاد تعاونی آن چنان که باید حداقل در حوزه نظر به آن پرداخته نشده. حالا ممکن است در عمل تعاونیهایی شکل گرفته لاکن ما سرفصلی را به صورت خاص در مطالعات اقتصادی کلاسیک و آکادمیک و حتی جنبی پیرامون اقتصاد تعاونی نمی‌بینیم. در حالی که شهید بهشتی طرح بحث جدی روی این قضیه دارند. به نظر من این از آن سرفصلهایی است که می‌شود روی آن بیشتر کار کرد. در واقع بیشتر تأمل کرد.

جعفری نژاد در آخر افزود:توصیه اصلی من به دانشجویان این است که به رسالت علوم انسانی و آن چیزی که دنبالش هستند حتماً توجه داشته باشند. ببینید، علم و به خصوص علوم انسانی یک مقوله ابزاری است . برای ما هدف و غایت نیست. این جور نیست که خود علم هدف باشد. علم یک ابزار در دست ما است. ابزار زمانی به درد ما می‌خورد که کاربرد داشته باشد. یکی از آسیبهایی که علم آکادمیک اقتصاد فعلی ما دارد، این است که متأسفانه به صورت کلی علم اقتصاد در همه دنیا یک مقداری آن جنبه کاربردی و مسأله محوری خودش را از دست داده و به یک سری بازیهای بسیار جذاب تبدیل شده. یعنی شما می‌توانید در ورطه اقتصادسنجی و بازیهای ریاضی بنشینید و ساعتها برای خودتان مدل بزنید و ساعتها و ساعتها معادله حل بکنید و هیچ وقت هم از خودتان نپرسید، حالا اینهایی که من دارم می‌خوانم و کار می‌کنم به درد چه می‌خورد.این سؤال اساسی باید پیش رو باشد که این چیزهایی که ما داریم می‌خوانیم و کارهایی که داریم می‌خوانیم، کجا قرار دارد. آیا ما فقط دلخوش به این هستیم که برویم چهارتا معادله حل بکنیم و … به تعبیر یکی از اساتید اقتصاد که خودش این مباحث را درس داده و خیلی خوب هم درس داد، می‌گفت اینها نه به درد دنیای شما می‌خورد و نه به درد آخرتتان. سؤال اصلی است که باید پیش روی بچه‌ها باشد تا بتوانند به مطالعات خودشان به نحوی جهت بدهند که ما بتوانیم به آن مقاصدی که دنبالش هستیم، مباحث پیشرفت، مباحث عدالت، مباحث الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، مباحث اقتصاد مقاومتی، مباحثی که آقا دارند مطرح می‌کنند، ببینیم نسبت این چیزهایی که ما می‌خوانیم با اینها چیست. اگر خلاءهایی هست، به وسیله مطالعات شخصی و به وسیله مطالعات جمعی یک سری افراد دغدغه‌مند پر بشود. وگرنه این که ما سر کلاس برویم و یک جزوه‌ای حفظ کنیم و چهارتا معادله حل کنیم و برای خودمان چهارتا نمودار را جابه‌جا بکنیم، این ممکن است حس مدرک‌گرایی آدم را جواب بدهد ولی آن رسالتی که عرض کردم را پوشش نمی دهد

مطالب مرتبط

آخرین مطالب