پنج شنبه اقتصاد:«مفهومی تحت عنوان اقتصاد برکت/ مالکیت، عدالت و رشد در تاریخ اندیشه‌های اقتصادی/راه نجات اقتصاد اسلامی؛بازگشت به متون اولیه انقلاب در زمینه اقتصاد/تمرکز در حوزه اقتصاد ایران؛اولویت پژوهشگران» | مدرسه اقتصاد

ترجمه

پاتوق دانشجو

جزوات

boxweb
گپُ گفت با اهالی اقتصاد_شماره سوم

پنج شنبه اقتصاد:«مفهومی تحت عنوان اقتصاد برکت/ مالکیت، عدالت و رشد در تاریخ اندیشه‌های اقتصادی/راه نجات اقتصاد اسلامی؛بازگشت به متون اولیه انقلاب در زمینه اقتصاد/تمرکز در حوزه اقتصاد ایران؛اولویت پژوهشگران»

سایت مدرسه اقتصاد

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۰۶:۱۹ ۱۳۹۲/۱۱/۲۹

در فضای مجازی هر چه می گردیم کمتر از احوال کسانی که در حوزه اقتصاد فعالیت می کنند مطرح است،لذا برآن شدیم در طرحی نو هر هفته به سراغ چند نفر از فعالین حوزه اقتصاد برویم و از فعالیت های این دوستان با خبر بشویم.

گپُ گفت با اهالی اقتصاد در صدد دارد هر پنجشنبه به سراغ چند نفر از کسانی برود که در فضای رسانه ای کشور کمتر مورد توجه قرار می گیرند

لذا در این قسمت به سراغ ۴ تن از اساتید و فارغ التحصیلان اقتصاد رفته ایم و از احوال ایشان جویا شده ایم.

متن پیشرو حاصل این گفت و گو با این عزیزان است.

 

دکتر سید حسین میر معزی و مفهومی تحت عنوان اقتصاد برکت 

13920219180645789497383


وی در مورد محتوای کتاب قواعد فقهی باب اموال و معاملات عنوان کرد:
قواعد فقهی باب معاملات را ما به چهار دسته تقسیم می‌کنیم. یکی قواعد عامه باب معاملات است که اینها قواعدی هستند که هم در ابواب عبادی جاری هستند و هم در ابواب معامله و در رابطه با اموال. مثلاً مثل قاعده لا ضرر و قاعده لاحرج است. حدود هشت قاعده است و آثار این قواعد در مباحث مالی و معاملاتی مختلف بررسی شده است. یک بخشهایی هم هست که قواعدی است مربوط به تملک مال و دارایی و مواردی در رابطه با تصرف استدر واقع این قواعد را در جلد اول آورده شده است.یک سری قواعد هم در رابطه با زمان اموال است که اگر به نتیجه درستی برسیم، انشاءالله در جلدهای بعدی کار می‌کنیم.دکتر میر معزی استاد حوزه و دانشگاه درباره کتابی با عنوان قواعد فقهی باب معاملات افزودند:بنده  در کلاس فقه الاقتصاد در مقطع دکتری و همچنین سطح 4 حوزه،درسی را تحت عنوان قواعد فقهی معاملات چند بار به صورت آموزشی تدریس کردم،لذا بعد از تدریس بنده،از سوی جامعه المصطفی قرار بر این شد تا آنچه من در سر کلاس ها گفته ام  در قالب یک کتاب منتشر شود.در حال حاضر هم در مرحله آماده سازی برای چاپ از سوی انتشارات جامعه المصطفی است.

 حجت السلام میر معزی در ادامه در مورد آخرین حوزه کاری خود این گونه بیان داشتند:بنده چند وقتی است  در رابطه با فلسفه دانش اقتصاد اسلامی تحقیقاتی را در دست انجام دارم. این تحقیق که را  هم در حدود هفتاد درصد کار اش را انجام دادم و یک مقداری باقی مانده است.ماحصل تحقیق بنده در قالب کتابی انشاءالله در شش ماه آینده و در نیمه اول سال نود و سه به اتمام می رسد و برای انتشار آماده می شود.در توضیح این کتاب باید عرض کنم فلسفه دانش اقتصاد اسلامی جزو فلسفه‌های مضاف به علوم است.مثلاً فلسفه دانش فقه، من در این مجموعه  به سؤالات مشخصی از این قبیل که ماهیت این دانش و تعریف دانش ،غایت آن، کارکرد آن و… به طور مشخص جواب داده ام و همچنین در رابطه با قواعد اساسی آن و روش این دانش در این کتاب بحث کرده ام.

مولف کتاب فلسفه علم اقتصاد اسلامی در مورد مفهوم جدیدی تحت عنوان اقتصاد برکت گفت:بنده یک بحثی را تحت عنوان اقتصاد برکت تقریباً بدیل اقتصاد رشد است، شروع کرده ام.در این رابطه یک مقاله‌ای نوشتم که قواعد افزایش و کاهش برکت در زندگی انسان، فرد و جامعه انسانی.  را بررسی کردم و نشان دادم که می‌شود یک دانشی تأسیس کرد که  این قواعد را در آن دانش به صورت یک متغیر وابسته که برکت باشد و متغیرهای مستقل که همان عوامل برکت باشند، به صورت یک تابع در بیاوریم و شاخص‌سازی کنیم و این دانش را تأسیس کنیم. من این را در دومین کنگره علوم انسانی ارائه کردم و در مجله علمی تخصصی و پژوهشی اقتصاد اسلامی هم در شماره‌های آتی انشاءالله چاپ خواهد شد. یک دیدگاه جدیدی است که تا به حال من ندیدم کسی در رابطه با اقتصاد به بحث این طوری نگاه کرده باشد.

ما در این مقاله ابتدا برکت را توضیح دادیم. رابطه آن را با نعمت و اختلاف آن را با کالا و خدمات توضیح دادیم و از دید آیات و روایات مواردی را که موجب افزایش نعمت یا موجب کاهش نعمت در زندگی انسان می‌شود را بررسی کردیم. البته در حد معرفی یک ایده است و اگر قرار باشد که آدم در این رابطه یک علمی تأسیس بکند، نیازمند یک تحقیق اساسی است. ما فقط طرح ایده کردیم.

دکتر سید حیسن میر معزی در جواب سوال ما مبنی بر معرفی کار های قوی در حوزه اقتصاد اسلامی بیان داشتند:از نظر بنده تحول در دانش از فلسفه شروع می‌شود. یعنی اگر دوستانی که وارد فضای فلسفه اقتصاد اسلامی می‌شوند و زیربنا را درست می‌بینند، وقتی که آنها به روبناهای فلسفه می‌آیند یعنی وارد دانش که می‌شوند، آن وقت می‌توانند یک تحولی ایجاد بکنند و نظریه‌پردازیهای جدیدی بکنند.

من باور ندارم کسانی که در بحث فلسفه در رابطه با دانش اقتصاد اسلامی و در رابطه با ماهیت این دانش و روش این دانش و موضوع این دانش هنوز به نتیجه روشنی نرسیده‌اند، بخواهند یک پیشرفتی را در این دانش ایجاد کنند. در رابطه با فلسفه اقتصاد هم من تنها جایی را که دیدم دارند روی این بحث کار می‌کنند، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی است. به نظر من جناب دکتر توکلی در رابطه با فلسفه اقتصاد دارد کار می‌کند و من بعضی از مقالاتشان را دیدم. دیدم که در این زمینه دارند خوب کار می‌کنند.

وی به عنوان آخرین نکته افزود: معمولاً تحقیقات اقتصاد اسلامی غالباً در فضای بانکداری و بازارهای مالی متمرکز شده است. آنجا انباشت مطالعات دارد صورت می‌گیرد. بهترین کتابی که اخیراً هم کتاب سال حوزه شد و هم کتاب سال جمهوری اسلامی شد، کتاب جناب حجه‌الاسلام و المسلمین آقای موسویان بود که در رابطه با بازارهای مالی بود. جلد یک کتاب بسیار خوب و متقن است. من این کتاب را دیدم. در ارتباط با مباحث دیگر اقتصاد اسلامی من هنوز کتاب قابل توجهی که درخور باشد ندیدم.

دکتر محمد جواد نوراحمدی و کتابی تحت عنوان مالکیت، عدالت و رشد در تاریخ اندیشه‌های اقتصادی12

عضو هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه در معرفی خود بیان داشتند:بنده دوره کارشناسی را در دانشگاه مفید قم و در اقتصاد نظری مشغول بودم. در سال هفتاد و شش تا هشتاد. دوره فوق‌لیسانس دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه پذیرفته شدیم. سال هشتاد و چهار هم به عنوان دانشجوی دکتری وارد دانشکده اقتصاد (همان علامه شدم)شدیم تا سال نود. به علت انتخای موضوع تز دکتری ام این دوره تا سال نود طول کشید. قبلاً به عنوان بورسیه دانشکده اقتصاد در دوره دکتری مشغول تحصیل بودم. درس ما که تمام شدبه عنوان هیئت علمی در دانشکده اقتصاد مشغول شدم

مولف کتاب اقتصاد ديني از منظر انديشمندان مسلمان و مسيحي در مورد سوژه اصلی این کتاب گفت:در واقع در درس اقتصاد اسلامی دوره ارشد، من یک بیانیه‌ای را ترجمه کردم. تحت عنوان بیانیه آکسفورد در مورد اندیشه اقتصادی مسیحیت. تقریباً مسیحی‌ها از همه جای دنیا در آکسفورد انگلستان جمع شده بودند و یک بیانیه‌ای صادر کرده بودند که در برگیرنده اندیشه‌های اقتصادی مسیحیت بود. آنچه که به عنوان نقاط مورد اشتراک و مورد نظر مسیحیت در زمینه اقتصاد بود در آن بیانیه آمده بود.

وقتی من بیانیه را ترجمه کردم، متوجه شدم شباهتهای زیادی با اقتصاد اسلامی که خودمان در کلاسها و در دوره‌های مختلف دنبال می‌کنیم داشت. به این جمع‌بندی رسیدم که موضوع پایا‌ن‌نامه‌ام را یک مقایسه تطبیقی بین اندیشه‌های اقتصادی اسلام و مسیحیت قرار بدهم.لذا بر آن شدم تا پایان نامه خودم را در همین حوزه انجام دهم.ماحصل کار ما تحت عنوان اقتصاد دینی با همین رویکردی که مد نظرم هست، از منظر اندیشمندان اقتصادی مسلمان و مسیحی توسط دانشگاه امام صادق در سال هشتاد و نه چاپ شد. کتاب در همان سال به چاپ دوم هم رسید.سال نود و یک هم کتاب به عنوان کتاب سال دانشجویی انتخاب شد. همان موقع هم که پایان‌نامه را نوشتیم، پایان‌نامه به عنوان پایان‌نامه تقدیرشده در مراسمی که به صورت سالیانه جهاد دانشگاهی تهران برگزار می‌کند، انتخاب شد.

دکتر نور احمدی،از حقوق مالکیت به عنوان آخرین حوزه کاری خود یاد کردند و بیان داشتند:بنده اخیرا بر روی تز دوره دکترا خود که بحث حقوق مالکیت و ارتباط اش با عدالت می باشد مقداری کار کردم و در قالب یک کتاب دیگری تحت عنوان مالکیت، عدالت و رشد در تاریخ اندیشه‌های اقتصادی در ابتدای سال جاری توسط انتشارات دانشگاه امام صادق منتشر کردیم.در واقع من در این کتاب آمدم و مفهوم مالکیت را به عنوان زیربنای اصلی و سازنده همه نظامهای اقتصادی مطرح کردم. در کنار آن دوتا هدف اصلی که همه نظامهای اقتصادی دنبال می‌کنند. بحث عدالت و رشد اقتصادی را در ارتباط با بحث مالکیت به صورت تاریخی و بعد هم به طور تطبیقی در اندیشه های اقتصادی بررسی کردم و نهایتاً این مفاهیم را در اقتصاد اسلامی مطرح کردم.

ذر واقع ایده اصلی من در این کتاب، این بوده که اگر ما بخواهیم یک نظام اقتصادی عادلانه‌ای داشته باشیم، حقوق مالکیت ما باید مبتنی بر تعالیم و اندیشه‌های انبیا باشد که در کتابهای آسمانی مطرح شده است.

وی به عنوان آخرین نکته گفتند:اگر بخواهید یک کتاب به دوستان برای مطالعه پیشنهاد بکنم، فکر می‌کنم بهترین کتاب در زمینه اقتصاد اسلامی و مباحث عدالت”مدینه عادله” دکتر خاندوزی استبه نظرم دوستان می بایستی این کتاب  را با تعمق و تدبر زیاد بخوانند. این کتاب حاصل بیش از ده سال مطالعه در زمینه عدالت است که آقای دکتر خاندوزی با آن قلم عالمانه و توانستند به رشته تحلیل در بیاورند. کتاب برای خود من هم خیلی قابل استفاده است.

دکتر محسن خاکی و اولین پایان نامه در حوزه تعلیم و تربیت اقتصادیDSFSD

محسن خاکی دانشجوی مقطع دکتری اقتصاد اسلامی دانشگاه علامه در مورد سوایق تحصیلی خود این چنین می گفت:بنده ورودی هشتاد و شش امام صادق در رشته اقتصاد و دوره دکتری اقتصاد اسلامی دانشگاه علامه در سال و نود و دو هستم.به نظر من اقتصاد اسلامی در سالهای بعد از شصت و پنج یک مشکل جدی داشت. آن هم این است که ما قبل از انقلاب و در دهه چهل و پنجاه، جنس درگیریهایی که در فضای فکری ایران و من جمله اقتصاد مطرح بود، خیلی سیاسی‌تر بود تا این که بخواهد کاربردی بشود و به سیاست علمی تبدیل بشود.بعد از انقلاب تا سال 63 یک جریان قوی که از حوزه ام تغذیه می شد شروع کردند به عمل در حوزه اقتصاد اسلامی.از آن دوره به بعد اقتصاد اسلامی در کشور از حوزه اتفاق فاصله گرفت. در حوزه حرف رفت. در واقع دلیل من برای ورود به اقتصاد اسلامی اداامه دادن راه اندیشه های اقتصادی اوایل انقلاب است که ظهور و بروز اش در اندیشه های شهید مطهری،شهید بهشتی و حتی قانون اساسی است.

دکتر خاکی علت کم جان بودن وجه علمی اقتصاد اسلامی را این طور بیان کردند:به نظر بنده دلیل اصلی این عدم دست یابی به اصول صحیح در اقتصاد اسلامی عدم پایبندی به کار های انجام شده در حوزه اقتصاد توسط بنیان گذاران فکری انقلاب مانند شهید مطهری و شهد بهشتی است درواقع ما حاضر نشدیم روی شاخ غولمان بایستیم. به صراحت دارم می‌گویم. این آقایانی که الآن دارند در اقتصاد اسلامی حرف می‌زنند،‌ حاضر نشدند خودشان را ادامه شهید مطهری تعریف کنند. ما نظام اسلامی تشکیل دادیم. رهبری نظام هم اعتراف کرده که این نظام بر مبنای آن قرائتی از اسلام بنا شده است که آقای مطهری ارائه داده است.  باز دوباره اینها می‌آیند و حرفهایی را که قبلا زده شده  است را می‌خواهند باز بزنند.آنچه که الآن داریم کار می‌کنیم، ادامه پروژه آنها نیست. پروژه تا یک جایی پیش رفت. بعد قطع شده است. دوباره از یک جایی شروع شده و این شروع کردن آفت دارد.در صورتی که من قائل هستم، شما الآن می‌خواهید پروژه اقتصاد اسلامی را ادامه بدهید، باید بروید و از همان متون شروع کنید و ادامه بدهید.

وی در خصوص پایان نامه خود که به موضوع تعلیم و تربیت اقتصادی اشاره دارد و جزء بدیع ترین حوزه های اقتصادی است افزود:من به همراه 5 نفر از بچه های مقطع ارشد اقتصاد دانشگاه امام صادق واحدی را با عنوان تعلیم و تربیت اقتصادی در حضور دکتر پیغامی گذراندیم.همین باعث شد که بنده به همراه دیگر دوستانم پایان نامه خود را نیز در همین زمینه شروع کنیم.عنوان پایان نامه بنده “تصمیم گیری انسان اقتصادی از منظر مکتب اقتصاد رقتاری” است.در توضیح این موضوع باید عرض کنم در علم اقتصاد تعریف و تبیین تصمیم گیری اقتصادی شامل مولفه های تصمیم ساز و نیز ساختار شکل گیری تصمیم جزو مبادی تصویری و تصدیقی این علم شمرده شده است.در این پژوهش تلاش شده ابتدا با استفاده از سه رویکرد تاریخی،تحلیلی و جریان شناختی به بررسی خاستگاه مکتب اقتصاد رفتاری بپردازیم و بعد از آن به مسئله تصمیم گیری در اقتصاد رفتاری اشاره ای بکنیم و در آخر مقایسه ای با رویکردهای اسلامی داشته باشیم.

دکتر روح الله ایزد خواه و تاکید بر رویکرد جامعه شناختی به اقتصاددکتر ایزد خواه

دکتر ایزد خواه در مورد آخرین حوزه فعالیتشان این گونه بیان داشتند:حوزه تحقیقات علمی بنده  روی مقوله  «سیاستگذاری صنعتی» متمرکز است. در این مقوله خوشبختانه! هنوز رشته علمی خاصی تعریف نشده و لذا از دستبرد آکادمیسین‌های وطنی سالم مانده و دچار بلوغ زودرس نشده است. مباحثی که در این مقوله مد نظر بنده بوده و در تحقیقات علمی و حرفه‌ای دنبال کرده ام شامل: نقش دولت در توسعه صنعتی، ظهور سازمان‌های غیردولتی غیرخصوصی توسعه‌گر در حوزه صنعت، نقش‌آفرینی تشکل‌های صنعتی، توسعه صنعتی در سطح محلی و منطقه ای، خوشه های صنعتی می باشد. 

وی در خصوص آخرین همکاری خود با موسسه ایتان در مورد انیمیشن بخاطر یک مشت دلار افزودند:این انیمیشن و یا بهتر بگویم ویدیوگرافی درباره عملکرد واقعی بانک‌ها است. در این انیمیشن نشان داده ایم  که چگونه بانک ها منابع مالی را در فعالیت های سوداگرانه سوق داده و درواقع تیشه به ریشه اقتصاد کشور می زنند.

روح الله ایزد خواه در ادامه با توجه به اولیوت های پژوهشی اقتصادی در کشور گفتند:«اقتصاد ایران» خیلی مظلوم و مهجور است. از یک سو کتاب هایی که در این زمینه نگاشته شده صرفا به مرور تاریخی و نیز آماری اقتصاد ایران می پردازد و نگاه جامعه شناختی و عمیق به این موضوع ندارد. از سوی دیگر به کلیات اقتصاد و یا به عبارتی اقتصاد کلان می پردازد و بخش های اقتصادی را کمتر مورد کنکاش قرار می دهد. به نظرم با توجه به اولویت جهاداقتصادی در کشور، تا اطلاع ثانوی تمام دانش آموختگان حوزه اقتصاد و مدیریت باید تحقیقات خود را به نحوی در این عرصه یعنی اقتصاد ایران متمرکز نمایند. 

دکتر ایزدخواه در آخر به پیوند میان علم اقتصاد و علم جامعه شناختی اشاره داشتند و در این باره عنوان کردند:در سابق، علم اقتصاد و علم جامعه شناختی، از نظر ریشه و خاستگاه، بسیار با هم ممزوج بوده اند.  اما لیبرال‌ها و مکاتب علمی تفکیک گرا، به دلایل مختلف علمی و حتی سیاسی، این دو را هم منفک کرده است. اگر بخواهیم به درستی اقتصاد ایران را بشناسیم باید از جامعه شناسی غافل نباشیم. البته بگذریم که آنچه برسر آموزش علم اقتصاد در ایران آورده اند بر سر جامعه شناسی نیز آمده است و امروز برخی از اساتید بنام سخن از مرگ جامعه شناسی در ایران می گویند. اما به هر ترتیب تحولی دو جانبه و هم افزا در این دو علم لازم است.

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

آخرین مطالب