نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی | مدرسه اقتصاد

ترجمه

پاتوق دانشجو

جزوات

boxweb

نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۲۰:۲۱ ۱۳۹۲/۰۶/۸

  كتاب « نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی» در جهت بيان امكان نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی و روش آن، گامی در راستای تبيين و پژوهش روش شكل‌‌گيری اقتصاد اسلامی است. علم اقتصاد اسلامی يكی از رشته‌های علمی است كه همانند ديگر رشته‌های علوم انسانی، آن‌گاه تحقق می‌يابد كه اولاً، گزاره‌هايی منظومه‌وار و با ساختاری متناسب با […]

 

كتاب « نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی» در جهت بيان امكان نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی و روش آن، گامی در راستای تبيين و پژوهش روش شكل‌‌گيری اقتصاد اسلامی است.

علم اقتصاد اسلامی يكی از رشته‌های علمی است كه همانند ديگر رشته‌های علوم انسانی، آن‌گاه تحقق می‌يابد كه اولاً، گزاره‌هايی منظومه‌وار و با ساختاری متناسب با روش علمی – تجربی به‌وجود آيد، ثانياً مفاد اين گزاره‌ها استناد منطقی به آموزه‌های اسلامی داشته باشد و ثالثاً، دارای ويژگی جهان‌شمولی باشد تا اين‌كه متغيرهای نوظهور در روابط پيچيده اقتصادی معاصر را زير پوشش قرار دهد.

 

 

 

كتاب «نظريه‌پردازی اقتصاد اسلامی» به‌طور تطبيق آموزه‌های دينی در زمينه توليد، توزيع و مصرف و اثرپذيری روابط و مناسبات اقتصادی جامعه از اين آموزه‌ها، احتياج به سازوكارهای علمی و تئوريك دارد كه در قلمرو علم اقتصاد قرار می‌گيرند، از اين‌رو عنوان تركيبی «اقتصاد اسلامی» به معنای حقوق اقتصادی اسلام يا مكتب اقتصادی اسلامی، امری پذيرفته شده و در نتيجه، كمتر با ابهام و ترديد مواجه است.

آن‌چه در دهه‌های اخير دغدغه اقتصاد‌دانان مسلمان و غيرمسلمان به‌حساب می‌آيد، امكان شكل‌گيری علم اقتصاد اسلامی (نظريات علمی اقتصاد اسلامی) است. برهمين اساس بسياری از محققان اقتصاد اسلامی آن را يك موضوع مهم وسرنوشت‌ساز تلقی و درباره چگونگی پيدايش و تدوين آن بحث كرده‌اند.

بی‌شك نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی از فرايند زير تبعيت می‌كند؛ نقطه شروع اين فرآيند سؤال از امكان نظريه‌پردازی علمی، با توجه به آموزه‌های اسلامی، درباره اقتصاد است و آنگاه كه اين امكان به‌‌طور منطقی به اثبات رسيد، بار ديگر زمينه اين سؤال فراهم می‌‌شود كه روش اين نظريه‌پردازی چيست و چگونه می‌توان با توجه به اين آموزه‌ها نظريه‌پردازی علمی كرد؟

بعد از تبيين اين روش، طبيعی است كه تطبيق آن در مرحله تئوريك، مرهون بازنگری مسائل اساسی علم اقتصاد در چارچوب روش فوق است. از اين‌رو، دست‌كم به‌عنوان نمونه عينی می‌بايد يكی از مسائل اقتصاد خرد و كلان در چارچوب اين روش به‌ گونه‌ای مورد تحقيق قرار گيرد كه هم از ويژگی‌های نظريه علمی برخوردار باشد و هم به آموزه‌های اسلام درباره اقتصاد، استناد قابل قبول داشته باشد.

نويسنده كتاب در واقع انديشه نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی را به‌عنوان يك دغدغه اصلی در قالب سه بخش مرتبط با يكديگر طراحی كرده است. در بخش اول به اثبات امكان نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی پرداخته می‌شود. بخش دوم، روش نظريه‌پردازی نظريات علمی اقتصاد اسلامی را مطرح می‌كند و بخش سوم، روش نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی بر مورد تقاضا و نرخ سود سرمايه تطبيق داده می‌شود.

نكته شايان توجه اين است كه بخش اول كه مبنای اين انديشه است، اهميت ويژه‌ای دارد، زيرا از يك طرف با موضوع فلسفی اعتباريات بعدالاجتماع و از طرف ديگر با مسئله اقتصادیِ تأثير بخش اعتباری اقتصاد جامعه بر بخش واقعی آن ارتباط دارد و در واقع، هم از بحث اعتباريات بعدالاجتماع در فلسفه و هم از موضوع تأثير بخش اعتباری اقتصاد جامعه بر بخش واقعی آن، كه از مباحث سرنوشت‌ساز فلسفه علم اقتصاد است، بهره جسته است.

برهمين اساس، نويسنده در مقدمه بخش نخست، تأثير عوامل كمی و كيفی بر رويدادهای اقتصادی ـ اجتماعی به‌عنوان زمينه بحث بعدی و در فصل اول ويژگی‌های نظريه‌های علمی در علوم اجتماعی ـ اقتصادی، به‌عنوان زمينه موضوع فصل دوم و در فصل دوم وجود تمايز بين دو حوزه علوم اجتماعی ـ اقتصادی و علوم طبيعی، به‌عنوان بستر منطقی موضوع فصل سوم و در فصل سوم جايگاه اعتباريات و تأثير آنها در حيات اجتماعی ـ اقتصادی به‌عنوان زمينه پيدايش فصل چهارم و در فصل چهارم خاستگاه و منشأ پيدايش علم اقتصاد اسلامی مورد بررسی قرار داده است.

مؤلف در فصل پنجم، موضوع علم اقتصاد اسلامی به‌عنوان محور منظومه معرفتی علم اقتصاد و سرانجام به عنوان نتيجه مباحث گذشته، امكان نظريه‌پردازی در مكتب اقتصاد اسلامی و علم اقتصاد اسلامی را مطرح می‌كند و در فصل آخر، نقد نظريات برخی متفكران اقتصاد اسلامی درباره كيفيت تدوين علم اقتصاد اسلامی را می‌آورد.

بخش دوم كتاب، روش نظريه‌پردازی را مورد كاوش قرار می‌دهد. از اين‌رو در فصل اول، روش پوزتيويسم وتأثيرات مختلف آن بر مباحث روش‌شناختی علم اقتصاد به صورت فشرده و در نهايت تحقيق نهايی در اين‌باره پژوهش شده است. در فصل دوم نيز روش نظريه‌پردازی مكتب اقتصاد اسلامی براساس احكام ثابت و متغير و در فصل سوم روش نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی بحث وبررسی شده است.

يادآور می‌شود، كتاب «نظريه‌پردازی اقتصاد اسلامی (امكان نظريه‌پردازی علمی اقتصاد اسلامی و روش آن)» به قلم حسن آقا‌نظری، توسط پژوهشگاه حوزه و دانشگاه در 265 صفحه و به قيمت 4200 تومان منتشر شده است.

 

 

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

آخرین مطالب