تنوع خیرات | مدرسه اقتصاد

ترجمه

پاتوق دانشجو

جزوات

boxweb
چارلز تیلور

تنوع خیرات

نویسنده: بزرگی

سایت ترجمان

Print Friendly, PDF & Email

زمان انتشار: ۰۰:۲۲ ۱۳۹۲/۰۶/۱۶

چارلز تیلور، در این مقاله از خود می پرسد: فایده­گرایی به دنبال چه چیزی است؟ بی‌شک، خیلی چیزها: سازگاری ظاهری خود با اندیشه‌ی علمی؛ تمرکز انسان‌گرایانه‌ی این‌جهانی خود و توجه به رنج.

این مقاله توسط چارلز تیلور به تحریر در آمده و توسط علی سلیمیان ریزی ترجمه شده است

وی (متولد ۵ نوامبر ۱۹۳۱ میلادی) فیلسوف سیاسی،اجتماعی و تاریخی، اهل مونترآل کانادا است    . وی از جمله شارحین هگل و منتقد مدرنیته است و برخی او را در جرگهٔ اجتماع‌گرایان قرار داده‌اند. رورتی او را در میان مهم‌ترین دوجین فیلسوفانی که اکنون می‌نویسند می‌دانست

در ادامه بخشی از آن را آورده ایم

از دیدگاه فایده‌گرایی، موضع اخلاقی با شواهد واضح اعتبار می‌یابد. پیامدهای شادیِ انسانی را به هر دلیلی که باشد، می­شمارید و رویه‌ای را ادامه می‌دهید که بالاترین حاصل‌جمع مطلوب را داشته باشد. تصور می‌شد آنچه خوشبختی انسانی محسوب می‌شود، چیزی بوده است که از لحاظ ذهنی غیرمشکل‌ساز بوده و حوزه‌ای از حقایق باشد که از لحاظ علمی مانند سایر حوزه‌ها ایجادپذیر باشد. می‌توان از تمامی عوامل متافیزیکی یا مذهبی (اوامر خداوند، حقوق طبیعی و فضائل) که شبهات اخلاقی را از لحاظ علمی غیرقطعی می‌سازد، صرف نظر نمود. بی‌پرده بگویم، می‌توان محاسبه کرد.

در نهایت، مایلم بگویم که این نیز چیزی نیست مگر نمونه‌ای از تأثیر مصیبت‌بار الگوی کلاسیک معرفت‌شناسی رایج در تفکر دکارتی تجربه‌گرایان؛ الگویی که چنین تأثیر تحریف‌کننده‌ای بر خودشناسی نظری مدرن‌ها داشته است. این است آنچه که در علمِ انسان بیش از هرچیزی مشهود است؛ اما به تصور من، ویرانی عظیمی است که در نظریۀ اخلاق آشکار شده است.

تأثیر منحرف‌کننده از آنجا نشأت می‌گیرد که تمایل داریم متاتئوریِ حوزه‌ی مشخصی را درچهارچوب الگویی تنظیم کنیم که قبلاً با استدلالی معتبر شکل گرفته است و در قالبی دُگم حفظ شده است؛ چون از سایر گزینه‌ها غفلت می­کنیم. سپس این الگو توانایی کامل ما را برای مشاهده‌ی چگونگی عملکرد منطق و کارکرد واقعی آن، به همان اندازه‌ای که با الگو همخوانی نمی‌کند، در این حوزه سلب می‌کند؛ در این حالت به خصوص، تفکر اخلاقی را ریز و خُرد می‌کنیم تا در بستر تحمیلی الگوی اعتبارسنجی‌مان، جا بگیرد. سپس، از آنجا که متاتئوری و تئوری از هم جدا نمی‌شوند، تعقل تحریف‌کننده نیز شروع به شکل‌دهی به تفکر اخلاقی ما می‌کند.

میل دارم در این مورد بحث کنم که روندی موازی در علوم انسانی مشاهده شده است که تأثیرات مشابه ملال‌آور روی شیوه‌ی دانش‌پژوهان رفتار انسانی داشته است. بهترین و بخردانه‌ترین شیوه‌ی تاریخ، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی، ارزش‌کاهی یا سوء تعبیر شده است و در نتیجه، توده‌هایی از محققان را می‌بینیم که درگیر چیزی هستند که غالباً کاربست‌های ناچیزی از آب درمی‌آیند که هیچ ارزش علمی ندارند و صرفاً با سکون نهادی شاخه‌ای که شکل حرفه‌ای گرفته‌ است، حفظ می‌شوند. تاریخچه‌ی رفتارگرایی، هشداری است برای چنین جاودانگی مجازی‌ای که می‌شود با این بیهودگی نهادین کسب کرد.

در فلسفۀ اخلاق، دو الگوی اندیشه، مشخصاً از تأثیرات این مدلِ مذکورِ اعتبارسنجی، استفاده کرده‌اند. یکی فایده‌گرایی است که همان‌طور که گفتم، به نظر می‌رسد به جای تمایزات متافیزیکی، محاسبۀ مقادیر تجربی تحقیق‌پذیر را پیشنهاد می‌کند. الگوی دیگر، شکل‌های مختلف فرمالیسم است. معتقدم کانت مُبدع یکی از تأثیرگذارترینِ این اشکال بود؛ بدون اینکه خود قربانی پیامدهای کوته‌بینی‌ای شود که معمولاً پیامد اتخاذ فرمالیسم است.

لینک دانلود مقاله

دیدگاه تازه‌ای بنویسید:

*

مطالب مرتبط

آخرین مطالب